تهران، اقدسیه، موحد دانش

اینستاگرام اینـسـتـاگرام

به ما بپیوندید

جراح - دندانپزشک، ایمپلنتولوژیست

مشاوره مـــــشــــاوره

تـلـفـن - 26140261

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 4.00 (5 Votes)

ایمپلنت دندان (که به عنوان فیکسچر نیز شناخته میشود) یک جایگزین به جای ریشه دندان است که در استخوان فک قرار میگیرد تا پروتز دندان (مثل تاج، بریج، دندان مصنوعی، اوردنچر) را نگه دارد یا به عنوان تکیه گاه ارتودنسی عمل کند.

 

مبنای ایمپلنت دندانی مدرن فرایند بیولوژیکی به نام استئواینتگریشن (یکپارچگی استخوان) می باشد که در آن موادی مانند تیتانیوم با استخوان آمیخته و یکپارچه میشوند. ابتدا فیکسچر (پایه) ایمپلنت کاشت میشود تا طی فرایند یکپارچگی استخوان به استخوان فک متصل شود، سپس پروتز دندانی بر روی آن سوار میشود. مدت زمانی برای التیام و جوش خوردن لازم است و پس از سپری شدن این مدت، پروتز به ایمپلنت متصل میشود (و یا اباتمنت متصل شده و بر روی آن پروتز قرار میگیرد).

موفقیت یا عدم موفقیت درمان ایمپلنت بستگی به سلامت فردی که آن را دریافت میکند، داروهایی که بر یکپارچگی استخوان تاثیر میگذارند و سلامت بافت های مختلف دهان دارد. مقدار تنشی که به ایمپلنت و فیکسچر در حین عملکرد طبیعی دهان وارد میشود نیز ارزیابی میشود. برنامه ریزی برای جایگاه ایمپلنت و تعداد ایمپلنتها کلید موفقیت بلند مدت درمان است چرا که نیروهایی بیومکانیکی که در حین جویدن اعمال میشود حائز اهمیت است.

جایگاه ایمپلنت به واسط موقعیت و زاویه دندانهای مجاور، شبیه سازی آزمایشگاهی و یا با استفاده از توموگرافی کامپیوتری با شبیه سازی CAD/CAM و راهنمای جراحی به نام استنت تعیین میشود. شرایط لازم برای موفقیت بلند مدت ایمپلنت سلامت استخوان و لثه هاست. از آنجایی که استخوان و لثه پس از خارج شدن دندان طبیعی از دهان میتوانند دچار اتروفی شوند، گاهی ممکن است اقداماتی مانند لیفت سینوس یا پیوند لثه پیش از کاشت ایمپلنت برای بازسازی استخوان و لثه لازم باشد.

پروتز نهایی هم میتواند ثابت باشد به صورتی که فرد نمیتواند آن را از دهان در بیاورد، و یا متحرک و قابل در آوردن باشد به صورتی که فرد خود میتواند پروتز را خارج کند. در هر صورت یک اباتمنت به فیکسچر ایمپلنت متصل میشود. در شرایطی که پروتز ثابت باشد، تاج، بریج یا دندان مصنوعی با پیچ و یا چسب دندان (سمان) به اباتمنت متصل میشود در شرایطی که پروتز متحرک باشد یک رابط در پروتز قرار دارد که دو قطعه را به یکدیگر متصل میکند.

خطرات و عوارض مربوط به درمان ایمپلنت به سه دسته تقسیم میشوند: خطرات و عوارضی که در حین جراحی اتفاق می افتند (مانند خونریزی زیاد یا آسیب به عصب)، خطرات و عوارضی که در شش ماهه اول پس از درمان ایجاد میشوند (مانند عفونت و عدم موفقیت یکپارچگی استخوان) و مسائلی که در بلند مدت رخ میدهند (مانند پری ایمپلنتیت و شکست مکانیکی ایمپلنت). در شرایطی که بافتها سالم باشند، نرخ موفقیت ایمپلنتی که به خوبی با استخوان آمیخته شده و بار بیو مکانیکی مناسبی به آن وارد میشود 93 تا 98 درصد است. 10 تا 15 سال طول عمر دندان پروتزی تخمین زده میشود.

کاربردهای پزشکی ایمپلنت

کاربرد اصلی ایمپلنت دندان پشتیبانی از پروتز دندان است. ایمپلنت های مدرن دندان از فرایند یکپارچگی استخوان بهره میگیرند. یکپارچگی استخوان فرایند بیولوژیکی است که در آن استخوان محکم به سطح مواد ویژه ای مانند تیتانیوم و برخی انواع سرامیک جوش میخورد. یکپارچگی ایمپلنت و استخوان باعث میشود سالهای سال ایمپلنت بار فیزیکی را به خوبی تحمل کند بدون این که اشکالی برای آن ایجاد شود.

برای جایگزینی یک دندان از دست رفته، ابتدا اباتمنت با پیچ اباتمنت به ایمپلنت متصل میشود. سپس یک تاج (کراون) با چسب (سیمان) دندان، پیچ و یا جوش دادن (به عنوان اباتمنت پیش ساخته) به اباتمنت متصل میشود.

ایمپلنت دندان برای نگه داشتن چند پروتز دندانی ( به شکل بریج ثابت یا دندان مصنوعی متحرک) نیز به همین روش استفاده میشود.

بریج (یا دندان مصنوعی ثابت) بر پایه ایمپلنت به گروهی از دندان های مصنوعی گفته میشود که به ایمپلنت تکیه دارند و ثابت شده اند به این معنی که بیمار خود نمیتواند آن را در بیاورد. معمولا بریج به بیش از یک ایمپلنت متصل میشود و ممکن است برای تکیه گاه به دندانهای دیگر نیز متصل شود. معمولا تعداد دندانها بیشتر از تعداد نقاط تکیه گاه است. دندانهایی که مستقیما بر روی ایمپلنت است قرار میگیرند به عنوان اباتمنت و آنهایی که بین اباتمنت ها قرار دارند به عنوان پونتیک (pontic) شناخته میشوند. در روش بریج با پشتیبانی ایمپلنت، اباتمنت به همان صورتی به ایمپلنت متصل میشود که در ایمپلنت جایگزین دندان انجام میشود. بریج ثابت ممکن است تنها جایگزین چند دندان باشد (که به عنوان دندان مصنوعی ثابت نیمه کامل یا جزئی گفته میشود) و یا جایگزین کل دندانهای یک قوس باشد (که به آن دندان مصنوعی ثابت کامل گفته میشود). در هر دو حالت پروتز ثابت است و خود بیمار نمیتواند آن را خارج نماید.

دندان مصنوعی متحرک بر پایه ایمپلنت (که به آن اوردنچر بر پایه ایمپلنت نیز گفته میشود) نوعی پروتز دندانی است که ثابت نیست و میتوان آن را از دهان خارج کرد. این پروتز دندان را میتوان با فشار انگشت از اباتمنت ایمپلنت بیرون کشید بنابراین خود بیمار نیز میتواند آن را در بیاورد. برای این کار اباتمنت را به صورت یک جزء متصل کننده کوچک (دکمه، گوی یا مگنت) شکل میدهند تا بتوان آن را به رابط آنالوگ در زیر پروتز متصل کرد. پروتز صورت را میتوان به ایمپلنتی که در استخوان صورت (معمولا گونه) کار گذاشته شده است، متصل کرد. پروتز صورت برای اصلاح بد شکلیهای صورت استفاده میشود (مانند درمان سرطان یا آسیبهای صورت). بسته به موقعیت ایمپلنت ممکن است از آن برای نگه داشتن پروتز ثابت یا متحرک که جایگزین بخشی از صورت شده استفاده شود.

در ارتودنسی ایمپلنت دندانی با قطر کم که به آن ابزار تکیه گاه موقتی (TAD) گفته میشود، میتواند با ایجاد نقاط تکیه گاه به حرکت دندان کمک کند. برای حرکت دادن دندانها در ارتودنسی، نیرویی در جهت مورد نظر باید به آنها اعمال شود. این نیرو باعث تحریک سلولهای رباط پریودنتال به ریمدلینگ استخوان، حل کردن استخوان در جهت حرکت دندان و تولید استخوان در فضایی که در پشت دندان ایجاد شده است، میشود. برای ایجاد فشار به دندان یک نقطه تکیه گاه (نقطه ای که خود در حال حرکت نباشد) لازم است. از این رو ایمپلنت که رباط پریودنتال ندارد و در نتیجه هنگام اعمال فشار به دندان در آن ریمدلینگ استخوان اتفاق نمی افتد، گزینه ای بسیار مناسب است. معمولا ایمپلنتهایی که برای این منظور طراحی میشوند کوچک بوده و فرایند یکپارچگی استخوان در آنها کامل انجام نمیشود تا بتوان پس از درمان آن را به راحتی خارج کرد.

ملاحظات عمومی ایمپلنت دندان

برای برنامه ریزی جهت درمان ایمپلنت دندان باید به وضعیت سلامت عمومی بیمار، وضعیت سلامت دهان و غشاهای مخاطی و فک و شکل، اندازه و موقعیت استخوانهای فک، دندانهای مجاور و مقابل توجه داشت. برخی از مشکلات پزشکی مطلقا اجازه کاشت ایمپلنت نمیدهند و برخی وضعیتها نیز خطر شکست درمان را افزایش میدهند. افرادی که بهداشت دهانشان ضعیف است، سیگار میکشند و یا دیابت دارند در خطر بیماری لثه قرار دارند که بر ایمپلنت تاثیر میگذارد و وضعیتی به نام پری ایمپلنتیت ایجاد میکند که احتمال شکست درمان در بلند مدت را افزایش میدهد. مصرف استروئیدها در بلند مدت، پوکی استخوان و بیماریهای دیگری که بر استخوانها تاثیر میگذارند خطر شکست زود هنگام ایمپلنت را افزایش میدهند.

داروهای بیس فسفنات

مصرف داروهای استخوان ساز مانند داروهای آنتی رانکل و بیس فسفونات، نیازمند ملاحظات ویژه ای برای درمان ایمپلنت است چون این داروها با اختلالی به نام استئو نکروز فک مرتبط با بیس فسفونات (BRONJ) همراه هستند. این داروها فرایند تبدیل به استخوان را تغییر میدهد و تصور میشود بیمار را در هنگام جراحی جزئی دهان در خطر مرگ استخوان قرار میدهند.  تاثیر مصرف این داروها در دوز معمول (برای مثال دوزی که برای درمان پوکی استخوان معمولی استفاده میشود) چند ماه تا چند سال باقی می ماند اما خطر آن بسیار کم می باشد. به علت این دوگانگی، در جامعه دندانپزشکی درباره مدیریت استئو نکروز فک مرتبط با بیس فسفونات در هنگام کار گذاشتن ایمپلنت تردیدهایی وجود دارد. مقاله انجمن جراحان فک و صورت امریکا  در سال 2009 گزارش کرده بود که خطر وضعیت BRONJ در دوز کم درمان دهان (یا تزریق آهسته رهش) بین 0.01 و 0.06 درصد در هر عمل انجام شده بر روی فک (ایمپلنت، کشیدن دندان و غیره) می باشد. این درصد خطر در این موارد بالاتر است: درمان درون رگی، عملهای فک پایینی، افرادی که مشکلات پزشکی دیگری دارند، افرادی که استروئید مصرف میکنند، افرادی که بیس فسفونات قوی تر مصرف میکنند و افرادی که این دارو را بیش از سه سال است که مصرف میکنند. این مقاله توصیه میکند جایگذاری ایمپلنت در افرادی که  مصرف دوز بالا و یا درمان درون رگی مکرر و زیاد برای درمان سرطان داشته اند انجام نشود. در غیر این صورت ایمپلنت را میتوان استفاده کرد و مصرف بیس فسفونات به نظر نمیرسد که تاثیری بر موفقیت ایمپلنت داشته باشد.

ملاحظات بیومکانیکی

موفقیت بلند مدت ایمپلنت تا حدی توسط نیروهایی که وارد میشوند، تعیین میگردد. از آنجایی که ایمپلنت رباط پریودنتال ندارد در هنگام وارد آمدن نیروی بایت (جویدن یا گاز گرفتن) هیچ حس فشاری احساس نمیشود در حالی که ممکن است نیروی وارد شده زیاد باشد. برای جبران این ویژگی، موقعیت ایمپلنت باید به شکلی باشد که نیروها را به صورت یکنواخت در تمام سطح پروتزی که نگه داشته است، توزیع کند. نیروهای متمرکز (توزیع نشده) میتوانند باعث شکستگی بریج، اجزاء ایمپلنت یا کاهش استخوان مجاور ایمپلنت شوند. موقعیت نهایی ایمپلنت بر اساس فاکتورهای بیولوژیکی (نوع استخوان، ساختارهای حیاتی و سلامتی) و نیز مکانیکی تعیین میشود. میزان شکست درمان ایمپلنتهایی که در استخوان محکمتر و ضخیمتر کار گذاشته میشود مانند استخوان بخش جلویی فک پایینی کمتر از ایمپلنتهایی است که در استخوان کم تراکم مانند بخش عقبی فک بالا جایگذاری میشود. افرادی که دندان قروچه دارند نیروی بیشتری بر ایمپلنتشان وارد میشود و احتمال عدم موفقیت درمان در آنها افزایش می یابد.

در طراحی ایمپلنت باید طول عمر ایمپلنت در دنیای واقعی و در دهان بیمار در نظر گرفته شود. صنعت ایمپلنت دندان مجموعه آزمایشهایی طراحی کرده است که دوام مکانیکی ایمپلنت در بلند مدت در دهان بیمار را که مرتبا تحت نیروی بایت قرار میگیرد، تعیین میکند و نیرویی مشابه نیروی بایت دائما به آن وارد میشود تا جایی که ایمپلنت بشکند و تحمل آن مشخص شود.

هنگامی که برنامه دقیقتری لازم است، دندانپزشک یک راهنمای اکریلیک (به نام استنت) پیش از جراحی تهیه میکند که دندانپزشک را به جایگاه دقیق ایمپلنت راهنمایی میکند. گاهی دندانپزشک از فکهای بیمار و هر گونه دندان مصنوعی موجود سی تی اسکن میگیرد. سپس جراحی را با نرم افزار CAD/CAM برنامه ریزی میکند. سپس بر اساس سی تی اسکن پس از برنامه ریزی کامپیوتری، استنت با استفاده از استرولیتوگرافی ساخته میشود. استفاده از سی تی اسکن در موارد پیچیده به جراح کمک میکند ساختارهای حیاتی مانند عصب آلوئولار تحتانی و سینوس را شناسایی کرده و از آنها فاصله بگیرد.

عمل جراحی اصلی کاشت ایمپلنت

در بیشتر سیستمهای ایمپلنت 5 مرحله اساسی برای کاشت هر ایمپلنت وجود دارد:

1- برش دادن بافت نرم: برشی بر روی ستیغ استخوان ایجاد میشود و لثه قطور روی استخوان بریده میشود به طوری که پس از کاشت ایمپلنت، نوار ضخیمی از بافت در اطراف آن وجود دارد. به هر یک از لبه های بافتها فلپ (زبانه) گفته میشود که کنار زده میشوند تا استخوان در معرض دید قرار بگیرد. جراحی بدون فلپ نیز تکنیک دیگری است که در آن سوراخ کوچکی در بافت ایجاد میشود (به قطر ایمپلنت) و به جای این که به صورت زبانه آن را برگردانیم، به طور کل برداشته میشود تا ایمپلنت جایگذاری شود.

2- دریل با سرعت بالا: پس از این که بافت نرم باز شد و استخوان در معرض دید قرار گرفته و در صورت لزوم با استفاده از راهنمای جراحی (استنت) سوراخهای پایلوت با دریل با سرعت بسیار بالا ایجاد میشود تا از نکروز حاصل از فشار یا سوزش استخوان جلوگیری شود.  

3- دریل با سرعت پایین: سوراخ پایلوت با استفاده از مته قطورتر بزرگتر میشود (معمولا بین سه و هفت مرحله دریل متوالی که بستگی به طول و پهنای ایمپلنت دارد). در این مرحله باید دقت شود که به واسطه ایجاد حرارت زیاد آسیبی به سلولهای استخوان یا استئوبلاست وارد نشود. از اسپری آب یا سالین (آب و نمک) برای حفظ دما در سطح پایین استفاده میشود.

4- جایگذاری ایمپلنت: پیچ ایمپلنت جایگذاری میشود که ممکن است پیچ خودکار (self tapping) باشد و یا غیر خودکار. سپس پیچ با آچار ترک کنترل شده با گشتاور دقیقی در جای خود محکم میشود تا بیش از حد سفت نشود و به استخوان پیرامون فشار وارد نشود (چون بار اضافی منجر به مرگ استخوان میشود که به آن نکروز استخوان گفته میشود و منجر به شکست درمان و یکپارچگی استخوان میشود).

5- سازگاری و انطباق بافت: لثه در اطراف ایمپلنت انطباق یافته و نوار ضخیمی از بافت سالم در اطراف هیلینگ اباتمنت ایجاد میکند. بر عکس، حالت دیگر این است ایمپلنت مدفون شود و راس ایمپلنت با پیچ کاور (پوشاننده) پوشیده شده و بافت لثه روی آن کاملا بسته و بخیه شود تا آن را بپوشاند. سپس چند ماه بعد طی جراحی دیگری دوباره لثه روی ایمپلنت شکافته میشود تا ترمیم (تاج یا اباتمنت) بر روی آن متصل شود.

زمان بندی ایمپلنت پس از کشیدن یا خارج شدن دندان طبیعی

چند رویکرد برای جایگذاری ایمپلنت پس از کشیدن دندان وجود دارد که عبارتند از:

1- کاشت فوری ایمپلنت پس از خارج شدن دندان طبیعی

2- کاشت تاخیری ایمپلنت پس از خارج شدن دندان طبیعی (دو هفته تا سه ماه پس از کشیدن دندان)

3- کاشت دیر هنگام ایمپلنت (سپری شدن سه ماه پس از کشیدن دندان یا بیشتر)

همچنین گزینه های متعددی برای زمان اتصال دندان پروتزی به ایمپلنت وجود دارد که به سه دسته تقسیم میشوند:

1- اتصال فوری (بلافاصله)
2- اتصال زود هنگام (یک هفته تا دوازده هفته بعد)
3- اتصال با تاخیر (بیش از سه ماه بعد)

زمان التیام (جوش خوردن به استخوان)

برای این که ایمپلنت برای همیشه ثابت بماند، استخوان فک باید به تمام سطح ایمپلنت جوش بخورد (یکپارچگی استخوان). بر اساس این فرایند بیولوژیکی تصور میشود که اتصال بلافاصله تاج بر روی ایمپلنت در حین فرایند یکپارچگی استخوان منجر به حرکت ایمپلنت میشود که این امر مانع از جوش خوردن استخوان شده و میزان عدم موفقیت ایمپلنت را افزایش میدهد. در نتیجه سه تا شش ماه پس از جراحی اولیه جایگذاری ایمپلنت (بر اساس فاکتورهای مختلف)، دندان پروتزی بر روی ایمپلنت قرار میگیرد.

با این حال تحقیقات اخیر نشان داده اند که ثبات اولیه ایمپلنت در استخوان نسبت به سپری شدن زمان التیام، معیاری مهمتر و تعیین کننده موفقیت یکپارچگی استخوان است. در نتیجه زمانی که به جوش خوردن استخوان اختصاص داده میشود معمولا بر اساس تراکم استخوان، ایمپلنت مورد استفاده و تعداد ایمپلنتهایی که به هم متصل میشوند تعیین میشود. هنگامی که ایمپلنت میتواند گشتاور بالا (35 Ncm) را تحمل کند و به ایمپلنتهای دیگر متصل است، هیچ تفاوت معناداری در طول عمر بلند مدت ایمپلنت یا کاهش استخوان بین ایمپلنتها در روش اتصال فوری یا زود هنگام پروتز (سه تا شش ماه بعد) وجود ندارد. استنباط این است که ایمپلنت تکی در استخوان نیازمند یک دوره بدون اتصال به پروتز دندانی است تا خطر شکست درمان به حداقل برسد.

جراحی یک مرحله ای یا دو مرحله ای؟

پس از جایگذاری ایمپلنت اجزاء داخلی با هیلینگ اباتمنت یا پیچ کاور پوشانده میشوند. هیلینگ اباتمنت از مخاط عبور کرده و مخاط پیرامون با آن انطباق پیدا میکنند. پیچ کاور که با سطح ایمپلنت دندان مطابقت دارد به صورتی طراحی شده است که کاملا با مخاط پوشیده میشود. پس از سپری شدن دوره یکپارچگی استخوان جراحی دیگری لازم است تا بافتهای روی آن باز شده و هیلینگ اباتمنت جایگذاری شود.

در مراحل ایتدایی ساخت ایمپلنت (1970 تا 1990) در سیستمهای ایمپلنت از رویکرد دو مرحله ای استفاده میشد چون اعتقاد بر آن بود که این کار احتمال موفقیت ایمپلنت را افزایش میدهد. تحقیقات بعدی نشان دادکه تفاوتی بین طول عمر ایمپلنت یک مرحله ای و دو مرحله ای وجود ندارد و انتخاب یک یا دو مرحله ای بودن جراحی به فاکتورهای دیگر به ویژه مدیریت بافت نرم بستگی پیدا میکند.

هنگامی که بافت نرم به واسطه از دست دادن دندان دچار پسروی یا نقص شده باشد ایمپلنت باید پس از جایگذاری ایمپلنت مدتی به سپری شدن دوره یکپارچگی استخوان اختصاص داده شود و پس از این مدت لثه به روش جراحی در اطراف هیلینگ اباتمنت انتقال داده شود. ایراد تکنیک دو مرحله ای نیاز به جراحی دوم و به خطر افتادن گردش خون در بافت به علت جراحی های مکرر است. در حال حاضر انتخاب یک یا دو مرحله ای بودن جراحی بر اساس توانایی بازسازی بافت نرم اطراف دندان از دست رفته می باشد.

کاشت فوری ایمپلنت پس از کشیدن دندان (ایمپلنت فوری)

یک رویکرد رو به افزایش برای حفظ استخوان و کاهش زمان درمان عبارت است از کاشت ایمپلنت اندکی پس از کشیدن دندان. از یک طرف مدت زمان درمان با این کار کاهش می یابد و زیبایی لبخند خیلی زود بازسازی میشود و بافت نرم نیز دچار پسروی نمیشود. از طرف دیگر احتمال شکست درمان ایمپلنت کمی افزایش می یابد. تصمیم گیری درباره این رویکرد دشوار است چون مطالعات کمی ایمپلنت فوری را با ایمپلنت با تاخیر با روش کاملا علمی مقایسه کرده اند.

عمل جراحی اضافی

باید استخوان سالم و کافی در اطراف ایمپلنتی که در دوره التیام به سر میبرد، وجود داشته باشد. برای افزایش طول عمر ایمپلنت باید بافت نرم (لثه) سالم و ضخیم نیز در اطراف ایمپلنت وجود داشته باشد. گاهی اوقات بافت نرم و سخت (استخوان) به مقدار کافی در اطراف ایمپلنت وجود ندارد که در نتیجه لازم است جراح پیش از عمل کاشت ایمپلنت، آن را بازسازی کند.

بازسازی بافت سخت (استخوان)  

پیوند استخوان هنگامی که استخوان کافی وجود نداشته باشد، ضروری است. اگر چه همیشه انواع جدید ایمپلنت مانند ایمپلنت کوتاه و نیز تکنیکهایی که با این وضعیت سازگارتر هستند وجود دارند اما هدف کلی درمان این است که استخوان حداقل 10 میلی متر ارتفاع و 6 میلی متر پهنا داشته باشد. نقص استخوان از A تا D درجه گذاری میشود (A معادل 10 میلی متر استخوان، B معادل 7 تا 9 میلی متر، C معادل 4 تا 6 میلی متر و D معادل 0 تا 3 میلی متر) احتمال یکپارچگی استخوان با ایمپلنت، بستگی به درجه استخوان دارد.

برای دست یابی به پهنا و ارتفاع مناسب استخوان تکنیکهای پیوند استخوان متعددی وجود دارند. متداولترین تکنیک مورد استفاده پیوند استخوان هدایت شده است که در آن نقص استخوان با استخوان طبیعی یا دگر پیوند (استخوان اهدایی یا جایگزین سنتزی) پر میشود و با غشای نیمه نفوذ پذیر پوشانده میشود و دوره التیام (جوش خوردن) آغاز میگردد. در طول فاز التیام، استخوان طبیعی جایگزین پیوند شده و قاعده جدید استخوانی برای ایمپلنت شکل میگیرد.

سه عمل متداول عبارتند از:

1- لیفت سینوس
2- افزایش جانبی الوئولار (افزایش در پهنا)
3- افزایش عمودی آلوئولار (افزایش ارتفاع)

گزینه دیگر عمل ها تهاجمی تر است که در موارد نقص بزرگ استخوانی انجام میشود از جمله حرکت دادن عصب آلوئولار تحتانی برای فراهم کردن فضا برای ایمپلنت، پیوند استخوان آنله با استفاده از ستیغ خاصره ای یا منبع بزرگ دیگر استخوان و پیوند استخوان میکرو واسکولار در جایی که عروق خون رسان به استخوان همراه با منبع استخوان پیوند زده میشود و به رگ خون رسان محلی دوباره متصل میشود. تصمیم نهایی درباره تکنیک پیوند استخوان بر اساس ارزیابی درجه کمبود استخوان عمودی و افقی انجام میشود که هر کدام به سه درجه خفیف (2 تا 3 میلی متر کمبود)، متوسط (4 تا 6 میلی متر کمبود) یا شدید (بیش از 6 میلی متر کمبود) تقسیم میشوند.

بازسازی بافت نرم (لثه)

لثه اطراف یک دندان 2 تا 3 میلی متر نوار صورتی روشن، مخاط متصل بسیار قوی و سپس ناحیه بزرگتر و تیره تر مخاط غیر متصل دارد که به سمت گونه چین میخورد. هنگامی که دندانی با ایمپلنت جایگزین میشود یک نوار محکم و متصل از لثه لازم است تا سلامت ایمپلنت را در بلند مدت حفظ کند. اهمیت ویژه این امر در اینجا است که خون رسانی در لثه اطراف ایمپلنت امری نامطمئن بوده و از نظر تئوری به خاطر اتصال بلندتر به ایمپلنت بیشتر از دندان مستعد آسیب است (پهنای بیولوژیک بلندتر).

هنگامی که نوار بافت نرم متصل کافی نباشد، میتوان با پیوند بافت نرم آن را جبران کرد. چهار روش برای پیوند بافت نرم استفاده میشود. یک رول بافتی مجاور ایمپلنت (به آن رول کام گفته میشود) را میتوان به سمت لب (باکال) انتقال داد، لثه را از کام میتوان پیوند زد، بافت همبند عمقی کام را میتوان پیوند زد و یا هنگامی که یک تکه بزرگتری از بافت لازم باشد به اندازه یک انگشت، بافت بر پایه رگ خونی در کام (که بافت همبند – پریواستیل اینترپوزیشنال واسکولاریزه یا VIP - CT خوانده میشود ) را میتوان به این ناحیه منتقل کرد.

علاوه بر این، برای زیبایی ایمپلنت یک نوار لثه پر و قطور لازم است تا فضای اطراف ایمپلنت را پر کند. شایعترین عارضه پیوند بافت نرم مثلث سیاه نام دارد که در آن پاپیلا (یک تکه بافت مثلثی کوچک بین دو دندان) کوچک شده و یک فضای مثلثی بین ایمپلنت و دندانهای مجاور آن ایجاد میشود. پاپیلا تنها 2 تا 4 میلی متر بر روی استخوان باید ارتفاع داشته باشد. در صورتی که فاصله بین دندانها و استخوان بیشتر باشد میتوان انتظار ایجاد مثلث سیاه را داشت.

ریکاوری

همین که یکپارچگی ایمپلنت انجام شد (معیارها و روشهایی وجود دارد تا اطمینان پیدا کنیم حتما یکپارچگی به درستی انجام میشود) فاز پروتزی آغاز میگردد و اباتمنت در روی ایمپلنت جایگذاری میشود. حتی در موارد ایمپلنت فوری (اتصال اباتمنت در کمتر از سه ماه پس از جراحی ایمپلنت) ،بسیاری از پزشکان موقتا پروتزی روی ایمپلنت قرار میدهند تا یکپارچگی استخوان تایید شود. فاز پروتزی ترمیم ایمپلنت به همان اندازه که جراحی ایمپلنت به تخصص نیاز داشت، دقت و تخصص نیاز دارد چون ملاحظات بیومکانیکی به خصوص در شرایطی که چند دندان باید ترمیم شوند اهمیت زیادی دارد. دندانپزشک برای ترمیم بعد عمودی اکلوژن، زیبایی لبخند و یکپارچگی ساختاری دندانها برای توزیع یکسان نیروها تلاش میکند.

عمل پروتز برای یک دندان، بریج و دندان مصنوعی ثابت

اباتمنت بسته به کاربردی که دارد، انتخاب میشود. در بسیاری از مواردی که درمان شامل یک تاج و دندان مصنوعی نیمه کامل ثابت (بریج) باشد، از اباتمنت اختصاصی یا سفارشی استفاده میشود. در این روش قالبی از بالای ایمپلنت گرفته میشود. سپس آزمایشگاه همزمان اباتمنت و تاج را میسازد. اباتمنت بر روی ایمپلنت سوار میشود، یک پیچ از اباتمنت میگذرد و آن را به سر داخلی ایمپلنت (پیچ لگ) متصل میکند. در این مرحله روشها و ابزارهای متفاوتی وجود دارد مثلا اباتمنت و ایمپلنت ممکن است به صورت یک تکه باشند یا از اباتمنت پیش ساخته استفاده شود. اباتمنتهای اختصاصی را میتوان به صورت دستی با یک قطعه فلز ریخته گری ساخت و یا از فلز یا زیرکونیا آن را با دستگاه فرز تهیه کرد. نرخ موفقیت همه اینها مشابه است.

پلتفرم بین ایمپلنت و اباتمنت میتواند مسطح و یا مخروطی باشد. در اباتمنتهای مخروطی، گردن اباتمنت در داخل ایمپلنت قرار میگیرد که اتصال محکمتری بین ایمپلنت و اباتمنت حاصل میکند و در مقابل نفوذ باکتریها به ایمپلنت سد بهتری است. برای بهبود نفوذ ناپذیری لثه در اطراف گردن اباتمنت، از گردن باریکتر به نام پلتفرم سوئیچینگ استفاده میشود. ترکیب پلتفرم سوئیچینگ و مخروطی در مقایسه با اباتمنتهایی که سرشان تخت است، در بلند مدت محافظت بهتری خواهند داشت.

صرف نظر از مواد یا تکنیک اباتمنت، قالبی از اباتمنت گرفته میشود و تاج به وسیله چسب دندان به اباتمنت متصل میشود. یک گزینه دیگر در مدل تاج و اباتمنت این است که هنگامی که تاج و اباتمنت به صورت یک تکه ای باشند، پیچ لگ از هر دو عبور میکند و آنها را به سر داخلی ایمپلنت متصل مینماید. به نظر نمیرسد از نظر میزان موفقیت اتصال با چسب در مقایسه با اتصال با پیچ تفاوتی داشته باشد اما در روش اتصال با پیچ نگهداری (و تغییر در شرایطی که پروتز دچار اشکال یا شکستگی میشود) بهتر است و روش اتصال با پیچ از نظر زیبایی بهتر می باشد.

عمل پروتز برای دندان مصنوعی متحرک

هنگامی که دندان مصنوعی متحرک استفاده میشود، از نگهدارنده (ریتینر) برای نگه داشتن دندان مصنوعی در جای خود استفاده میشود که ممکن است پیش ساخته و یا اختصاصی باشد. هنگامی که نگهدارنده اختصاصی استفاده میشود، چهار فیکسچر ایمپلنت (یا بیشتر) در فک کاشته شده و قالبی از ایمپلنتها گرفته میشود و در آزمایشگاه، میله فلزی سفارشی با اتچمنتهایی (ضمائم) برای نگه داشتن دندان مصنوعی ساخته میشود. با چند اتچمنت و استفاده از اتچمنتهای نیمه دقیق نگهداری دندان مصنوعی به صورت موثری انجام میشود که به این ترتیب امکان جا به جایی و لغزش دندان مصنوعی کم یا ناچیز است اما دندان قابل در آوردن می باشد. با این حال همین چهار ایمپلنت میتوانند دندان مصنوعی ثابت (غیر قابل در آوردن) را به صورتی که نیروهای اکلوزال درست توزیع شوند، در جای خود نگه دارند و هزینه و تعداد جراحی هایی که بیمار باید انجام دهد در این دو روش تفاوت چندانی ندارد.

گزینه دیگر اباتمنتهای پیش ساخته است که برای نگه داشتن دندان مصنوعی مورد استفاده قرار میگیرد و در آن رابط نری به ایمپلنت و رابط مادگی به دندان مصنوعی متصل میشود. دو نوع متداول رابط عبارت است از نگهدارنده مدل گوی و حفره و مدل رابط دکمه ای. این انواع اباتمنتهای پیش ساخته به دندان مصنوعی امکان حرکت میدهند اما به اندازه ای آن را در جای خود ثابت نگه میدارند که کیفیت زندگی بیمار در مقایسه با دندانهای مصنوعی مرسوم، خیلی بهتر باشد. صرف نظر از نوع رابط، بخش مادگی رابط که در دندان مصنوعی قرار میگیرد، نیاز به تعویض دوره ای دارد. اگر چه در انواع گزینه های دندان مصنوعی متحرک، به نظر میرسد تعداد و نوع رابط تاثیری بر رضایت بیمار از دندان پروتزی ندارد.

حفظ و مراقبت از دندان ایمپلنت

پس از کاشت ایمپلنت باید آن را همانند دندان طبیعی تمیز کرد تا از هر گونه پلاک زدوده شود. به علت نگرانی در مورد خون رسانی به لثه در این ناحیه باید هنگام استفاده از نخ دندان مراقب باشید. نرخ کاهش استخوان در ایمپلنت مشابه دندان طبعیی است (برای مثال اگر فردی از بیماری پریودنتال رنج میبرد ممکن است ایمپلنت تحت تاثیر قرار بگیرد). باید انتظار تغییر رنگ، ترک و شکستگی یا نیاز به ترمیم ده سال یکبار پورسلین تاج دندان را داشته باشید اما بر اساس موقعیت تاج در دهان، نیروهایی که از طرف دندانهای مقابل به آنها اعمال میشود و مواد ترمیمی، طول عمر آنها تا حد قابل توجهی متفاوت است. در جایی که ایمپلنت برای نگهداشتن دندان مصنوعی کامل استفاده میشود بسته به نوع اتچمنت، رابطها و متصل کننده ها هر یک یا دو سال یکبار باید تعویض یا ترمیم شوند.

خطرات و عوارض بالقوه ایمپلنت دندانی

در حین جراحی : کاشت ایمپلنت دندان یک عمل جراحی است و خطرات بالقوه آن مانند هر جراحی دیگری عبارت است از عفونت، خونریزی زیاد و همچنین خطراتی مانند نکروز فلپ بافت اطراف ایمپلنت. سختارهای آناتومی مجاور مانند عصب آلوئولار تحتانی، سینوس ماگزیلاری و رگهای خونی نیز هنگام استئوتومی یا جایگذاری ایمپلنت ممکن است آسیب ببینند. حتی هنگامی که لایه پوششی سینوس ماگزیلاری توسط ایمپلنت سوراخ میشود، احتمال سینوزیت در بلند مدت نادر است. عدم توانایی جایگذاری ایمپلنت در استخوان برای ثابت کردن ایمپلنت که به آن ثبات اولیه ایمپلنت گفته میشود، خطر عدم یکپارچگی استخوان را افزایش میدهد.

شش ماهه اول پس از جراحی ایمپلنت دندان

ثبات اولیه ایمپلنت : ثبات اولیه ایمپلنت به ثبات ایمپلنت بلافاصله پس از جایگذاری گفته میشود. مقدار این ثبات بستگی به سوراخ مکانیکی که پیچ تیتانیومی در استخوان بیمار ایجاد میکند دارد. ثبات اولیه اگر زیاد باشد میتوان بازسازی پروتزی را بلافاصله انجام داد.

مقدار ثبات اولیه ایمپلنت با بازسازی بافت استخوان در اطراف ایمپلنت ظرف یک هفته اول پس از جراحی به تدریج کاهش می یابد و ثبات ثانویه آغاز میشود. ثبات ثانویه کاملا متفاوت از ثبات اولیه است چون حاصل از پیشروی فرایند یکپارچگی استخوان می باشد. هنگامی که فرایند التیام کامل می شود، ثبات اولیه مکانیکی کاملا با ثبات بیولوژیکی (ثانویه) جایگزین میگردد. خطرناکترین لحظه برای موفقیت درمان لحظه ای است که کمترین ثبات مکانیکی وجود دارد و بازسازی استخوان برای نگهداری بلند مدت ایمپلنت در حال انجام است. معمولا این زمان سه تا چهار هفته پس از جایگذاری ایمپلنت است. در صورتی که ثبات اولیه پس از جایگذاری کافی نباشد، حرکت ایمپلنت زیاد بوده و میتواند منجر به شکست درمان شود.

خطرات بلافاصله پس از عمل ایمپلنت دندان

1- عفونت (مصرف آنتی بیوتیک پیش از عمل خطر شکست درمان را 33 درصد کاهش میدهد اما تاثیری بر احتمال عفونت ندارد)
2- خونریزی زیاد
3- از بین رفتن فلپ (کمتر از 5 درصد)
عدم یکپارچگی استخوان

ایمپلنت بین هفته هشتم و بیست و چهارم تست میشود تا مشخص شود آیا یکپارچگی انجام میشود یا خیر. تنوع زیادی در فاکتورهای مورد استفاده برای تعیین موفقیت ایمپلنت وجود دارد که رایجترین آنها عدم وجود درد، حرکت، عفونت، خونریزی لثه، شفافیت رادیوگرافی یا کاهش استخوان پری ایمپلنت بیشتر از 1.5 میلی متر است.

موفقیت ایمپلنت دندان به مهارت جراح، کیفیت و مقدار استخوان در آن ناحیه و بهداشت دهانی بیمار بستگی دارد اما مهمترین فاکتور ثبات اولیه ایمپلنت است. اگر چه میزان شکست یکپارچگی استخوان نرخهای متفاوتی دارد (به علت فاکتورهای شخصی) اما به طور کلی مقدار آن 1 تا 6 درصد است.

شکست یکپارچگی استخوان اغلب نادر است به ویژه در صورتی که بیمار دقیقا دستورات دندانپزشک را رعایت کند. در ایمپلنت فوری میزان عدم موفقیت بیشتر است که علت آن اتصال فوری تاج و ایجاد نیرو به دندان، پس از کشیدن دندان طبیعی یا آسیب وارد شده است. اغلب یکپارچگی استخوان زمانی به درستی انجام نمیشود که بیمار یا سلامت کافی برای دریافت ایمپلنت نداشته است یا رفتارهایی انجام داده که بهداشت مناسب دهان را به مخاطره انداخته از جمله مصرف سیگار یا مواد مخدر.

خطرات بلند مدت

عوراض بلند مدت حاصل از ترمیم دندان با ایمپلنت، مستقیما مربوط به فاکتورهای خطر خود بیمار و تکنولوژی مورد استفاده است. خطراتی از نظر زیبایی حاصل شده وجود دارد از جمله بلند بودن خط لبخند، کیفیت ضعیف لثه و از دست دادن پاپیلا، عدم هماهنگی با شکل دندان طبیعی که ممکن است نقاطع تماس ناهمسان یا شکل نامتداول داشته باشد، کاهش استخوان، اتروفی یا بد شکلی، انتظارات غیر واقعی بیمار و یا بهداشت ضعیف دهان. خطرات بلند مدت مربوط به فاکتورهای بیومکانیکی در شرایطی ایجاد میشود که هندسه ایمپلنت دندان را همانند حالت طبیعی نمیتواند پشتیبانی کند مثلا در جایی که نسبت تاج به ریشه مناسب نیست. همینطور در افرادی که دندان قروچه، کمبود قطر یا تراکم استخوان دارند یا قطر ایمپلنت کم است، خطرات بیومکانیکی شسکت درمان افزایش می یابد. سومین فاکتور خطر شکست درمان، خطرات تکنولوژی است که خود ایمپلنت به علت شکستگی دچار مشکل میشود یا دندانهایی را که باید پشتیبانی کند، نگه نمیدارد.

در میان این خطرات بلند مدت تئوری که گفته شد، در دنیای واقعی بیشتر کاهش استخوان اطراف دندان و یا لثه به علت پری ایمپلنتیت یا شکست مکانیکی ایمپلنت اتفاق می افتد. چون ایمپلنت لایه مینا ندارد، به علت پوسیدگی خراب نمیشود. مطالعات بلند مدت بزرگ مقیاس در این زمینه کم هستند اما چند بازبینی سیستماتیک تخمین میزنند میزان موفقیت بلند مدت (5 تا 10 سال) ایمپلنت دندان 93 تا 98 درصد بستگی به کاربرد بالینی آن دارد. در اوایل ساخت ایمپلنت نگهدارنده دندان، همه تاجها با پیچ به دندانها متصل میشدند اما پیشرفتهای اخیر امکان جایگذاری تاج بر روی اباتمنت با چسب دندان را فراهم کرده است. این احتمال وجود دارد که چسب در حین چسب زدن از زیر تاج خارج شود و در زیر لثه قرار بگیرد و پری ایمپلنتیت ایجاد شود. اگر چه این عارضه میتواند اتفاق بیفتد اما به نظر نمیرسد در تاجهایی که با چسب استفاده میشوند در مقایسه با روش اتصال با پیچ، پری ایمپلنتیت بیشتر باشد. در ایمپلنت دو مرحله ای بین ایمپلنت و اباتمنت فاصله و فضاهایی وجود دارد که میکروبها میتوانند از طریق آن نفوذ کنند. بعدها این میکروبها به بافتهای مجاور گسترش پیدا کرده و میتوانند پری ایمپلنتیت ایجاد کنند. برای پیشگیری باید این فضاها کاملا بسته و مهر و موم شوند.

معیارهای موفقیت ایمپلنت از پژوهشی به پژوهش دیگر متفاوت است اما به طور کلی به عدم موفقیت ناشی از ایمپلنت، بافت نرم یا اجزاء پروتزی یا عدم رضایت از سهم بیمار دسته بندی میشود. متداولترین معیارها برای موفقیت و عملکرد حداقل 5 ساله عبارت است از عدم درد، حرکت، شفافیت رادیوگرافی یا کاهش استخوان پری ایمپلنت بیش از 1.5 میلی متر در ایمپلنت، عدم خونریزی یا عفونت در بافت نرم و بروز عوارض تکنیکی، عملکرد مناسب و زیبایی پروتز. به علاوه باید بیمار بتواند به راحتی غذا بخورد و بجود و از زیبایی دندان راضی باشد.

بسته به نوع پروتز و استفاده از ایمپلنت میزان عوارض متفاوت بوده و به صورت زیر می باشد:

ایمپلنتهای تک تاج (5 ساله)

1- موفقیت ایمپلنت 96.8 درصد
2- شکست تاج: الف) سرامیکی – فلزی 95.4 درصد، ب) تمام سرامیکی 95.4 درصد
3- پری ایمپلنتیت: 9.7 درصد تا 56 درصد
4- شکستن ایمپلنت: 0.14 درصد
5- شل شدن اباتمنت یا پیچ: 12.7 درصد
6- شکستن پیچ اباتمنت: 0.35 درصد

دندان مصنوعی کامل ثابت

1- کاهش استخوان عمودی  پیشرونده اما همچنان قابل استفاده (پری ایمپلنتیت): 8.5 درصد
2- شکست درمان پس از سال اول تا 5 سال برابر 5 درصد و تا ده سال بعد 7 درصد
3- بروز شکستن ونیر در: 5 سال اول 13.5 تا 30.6 درصد، در 10 سال 51.9 درصد، در 15 سال 66.6 درصد
4- شکستن چهارچوب در 10 سال: 6 درصد
5- بروز اشکال در زیبایی تاج در 10 سال: 6.1 درصد
6- شل شدن پیچ پروتز: 5 درصد در 5 سال تا 15 درصد در 10 سال

شایعترین عوارض شکستگی یا ساییدگی ساختار دندان به خصوص در موارد بالاتر از 10 سال بود. در پروتزهای دندانی ثابت که از سرامیک – فلز ساخته شده اند، نرخ موفقیت ده سال به میزان قابل توجهی بالاتر از پروتزهای ساخته شده از طلا – آکریلیک بود.

دندان مصنوعی متحرک (اوردنچر)

1- شل شدن نگهدارنده دندان مصنوعی متحرک: 33 درصد
2- نیاز دندان مصنوعی به ترمیم و یا شکستگی گیره نگهدارنده: 16 تا 19 درصد

کاشت ایمپلنت دندانی

کاشت دندان یا ایمپلنت (Implant) بهترین انتخاب برای جایگزینی دندان های از دست رفته است. شاید برای بسیاری از ما حتی تصور عارضه ای به نام بی دندانی سخت باشد ولی متاسفانه به دلایل زیادی این احتمال وجود دارد که یک یا چند دندان خود را از دست بدهیم. تاچند دهه پیش اگر چنین اتفاقی می افتاد هیچ راهی غیر استفاده از دندان های مصنوعی با آن ظاهر خاصشان نبود ولی خوشبختانه، هم اکنون قراردادن ایمپلنت ها در فک ساده است و ناراحتی خاصی را به دنبال ندارد و تا پایان عمر می تواند نقش دندان واقعی را ایفا نماید.

ایمپلنت برخلاف دندان مصنوعی هیچ گونه حرکتی نداشته و دچار پوسیدگی نمی شود. پایه ی ایمپلنت همانند ریشه ی دندان طبیعی داخل استخوان فک قرار می گیرد و بنابراین تحلیل استخوان در طولانی مدت دیده نمی شود. استخوان فک کاملا محفوظ از تحلیل خواهد بود و فرم صورت دچار دگرگونی و تغییر نخواهد شد.

service-bg
ایمپلنت
کاشت یک دندان

کاشت یک دندان

یک پایه ایمپلنت یک روکش دندانی

کاشت چند دندان ایمپلنت

کاشت چند دندان ایمپلنت

چند پایه ایمپنت و چند روکش دندانی

مراقبت بعد از کاشت ایمپلنت دندانی

دست دندان کامل، اوردنچر

کاشت 2 تا 4 پایه ایمپلنت، ثابت کردن دست دندان